Wanneer rouw en familieconflicten samenkomen
Wat als er iemand in de familie overlijdt en je achterblijft met familieleden die onderling een conflict hebben? Of wanneer je zelf een moeizame relatie hebt met een familielid? Helaas komt dit regelmatig voor: bestaande spanningen binnen een familie worden bij een overlijden vaak versterkt en kunnen leiden tot conflicten rondom de uitvaart.
Toch moeten er keuzes worden gemaakt
Tegelijkertijd moeten er zaken geregeld worden voor het afscheid. Als uitvaartbegeleider word je vaak al vroeg op de hoogte gebracht van onderlinge relatieproblemen, als die al niet zichtbaar worden tijdens het (verloop van het) regelgesprek. In zo’n situatie kan de uitvaartbegeleider helpen bij het nemen van belangrijke beslissingen en aangeven wat gebruikelijk is. Dit zorgt voor rust en houvast in een emotioneel beladen periode.
Een overlijden als moment van verbinding
Daarnaast adviseer ik families regelmatig om het overlijden ook te zien als een moment om dichter tot elkaar te komen. Je kunt blijven vasthouden aan een oud conflict en je koppigheid voeden, maar je kunt ook proberen om samen om tafel te gaan en met elkaar te spreken over wat er speelt.
Door open met elkaar in gesprek te gaan, ontstaat ruimte voor begrip. En door je voor elkaar open te stellen, wordt samenwerken aan een waardig afscheid eenvoudiger. Probeer daarbij naar elkaar te luisteren en, waar mogelijk, water bij de wijn te doen. Houd niet krampachtig vast aan je eigen keuzes, maar zoek naar compromissen.
Zo zag ik onlangs een zoon instemmen met de wens van zijn vader voor een katholieke gebedsdienst, terwijl de vader op zijn beurt ruimte gaf om de rouwkaart breder te delen binnen de (schoon)familie.
Rust bewaren op de dag van de uitvaart
Ook op de dag van de uitvaart zelf kunnen er opnieuw irritaties ontstaan. Toch zit niemand te wachten op spanningen of ruzie tijdens een afscheid. Het advies is dan ook: houd je in en vermijd conflicten.
De uitvaartbegeleider houdt hierbij een oogje in het zeil en treft waar nodig praktische voorbereidingen. Denk bijvoorbeeld aan het zó plaatsen van familieleden dat zij niet onnodig met elkaar worden geconfronteerd en niet naast elkaar hoeven te zitten in de aula van een begraafplaats of crematorium.
Een eenmalig moment van afscheid
Tot slot: familieconflicten zijn op zichzelf al pijnlijk, maar worden bij een overlijden vaak extra zichtbaar en voelbaar. Juist daarom is het belangrijk te beseffen dat een uitvaart een eenmalige gelegenheid is om op een waardige manier afscheid te nemen.
Ik pleit er dan ook voor om bestaande conflicten – al is het tijdelijk – te laten rusten. Dit geeft iedereen de ruimte om persoonlijk afscheid te nemen en de begrafenis of crematie in alle rust bij te wonen. Waardig en respectvol afscheid nemen weegt zwaarder dan individuele belangen in een conflict. Afscheid nemen kan immers maar één keer, en dat geldt voor iedereen.
