Mag je een overledene kussen? Wat is verstandig bij de opbaring?

Deze vraag zal bij jou misschien de wenkbrauwen doen fronsen. Toch wordt dit bij de opbaring of condoleance regelmatig gevraagd. ‘Mag ik hem of haar nog een kus geven?’ Het moment van afscheid nemen is een emotioneel en innig moment. Het is een moment dat niet herhaald kan worden. Daarom is het goed om te weten hoe het precies zit. Mag je een overledene een kus op de mond geven, of op het voorhoofd, of liever helemaal niet?

Waarom deze vraag zo vaak opkomt

Het afscheid is een emotioneel en intiem moment. Daarom is het logisch dat nabestaanden willen weten wat mag, wat verstandig is en waar je rekening mee moet houden.

Wat is het advies in het kort?

Ja, je mag een overledene aanraken en ook kussen.

Kies bij twijfel liever voor een kus op het voorhoofd dan op de mond.

Wees extra voorzichtig bij (verdenking van) besmettelijke ziekten, recente radiotherapie of een gevorderd ontbindingsproces.

Bron van de twijfel

Bron van de twijfel

Kus op de mond

Een kus op de mond kan, maar houd rekening met bacteriën in de mond. Daarom is het bij een besmettelijke ziekte onverstandig.

Kus op het voorhoofd

Vroeger was hier veel onduidelijkheid over en wanneer er iets niet duidelijk was, werd het verboden. Het kussen van een overledene behoorde hiertoe, maar tegenwoordig weten we veel meer. De stelregel is tegenwoordig eenvoudig: je mag een overledene op de mond kussen, maar houd er altijd rekening mee dat er veel bacteriën in de mond aanwezig kunnen zijn. Is de overledene gestorven door een besmettelijke ziekte, dan kan het dus onverstandig zijn om te kiezen voor de mond.

Praktische tips

Neem de tijd: adem rustig en doe wat bij jouw gevoel past.

Wees voorzichtig met ondersteunen; let goed op waar je je armen neerzet.

Als je een koude huid spannend vindt, weet dan dat dit normaal is.

Hoe voelt een overledene aan?

Je mag een overledene overigens gewoon aanraken. Dat bepaal je zelf. Het kan zelfs goed zijn voor de rouwverwerking, om iemand te knuffelen, te strelen, een hand vast te houden of een kus te geven. Zeker bij een pas overledene. De dagen na het overlijden mag het ook, maar een kus op het voorhoofd is dan een meer gebruikelijke keuze. Het is een innige manier van afscheid nemen, zonder direct een risico te lopen. Doe dit uiteraard wel voorzichtig, let bijvoorbeeld goed op waar je je armen neerzet voor ondersteuning.

Hoe voelt een overledene aan?

Wanneer liever niet aanraken?

Een overledene die al langere tijd is overleden voelt koud en stijf aan. De lichaamstemperatuur is (veel) lager dan van iemand die leeft. Als een overledene op een koeling ligt of uit een gekoelde ruimte komt, dan voelt die ijskoud aan. Daar kun je van schrikken omdat je er niet op bedacht bent, en er een nare herinnering aan overhouden.

Bij overlijden door een besmettelijke ziekte.

Na recente radiotherapie.

Bij een gevorderd stadium van ontbinding.

Ruimte voor jouw manier van afscheid nemen

Denk daar ook aan als je iemand een kus wil geven. De huid op het hoofd is dan ook koud en dat voel je goed met je lippen. Laat het je niet weerhouden, maar wees erop bedacht.

Wanneer mag je een overledene niet aanraken?

Hulp nodig?

Er zijn een paar omstandigheden waarbij het niet verstandig is om de overledene aan te raken, nl. als de persoon is overleden aan een besmettelijke ziekte, als de overledene kortgeleden radiotherapie heeft gehad en/of als het ontbindingsproces in een gevorderd stadium is.