Financieel misbruik van ouderen

20 juni 2018

Elk jaar zijn er naar schatting dertigduizend ouderen slachtoffer van financieel misbruik. De dader is vaak iemand die ze vertrouwen: hun eigen kind of kleinkind, of die lieve buurvrouw die graag een handje helpt. Een levenstestament kan ernstige financiële schade voorkomen.

Het begint vaak klein: boodschappen doen en dan de eigen boodschappen mee betalen. Of een online aankoop betalen met de creditcard van opa of ma. Daarna loopt het steeds verder uit de hand. Alle dure sieraden verdwijnen, de bankrekening wordt geplunderd of iemand wordt geconfronteerd met deurwaarders en een dreigend faillissement. Het ergste is dat het vaak gebeurt door iemand die het slachtoffer vertrouwt. Naar schatting zijn elk jaar ongeveer dertigduizend ouderen het slachtoffer van financieel misbruik of financiële uitbuiting. En dat kan soms ernstige vormen aannemen.

Zwijgen

De schaamte om erover te praten is vaak groot. Je beschuldigt een familielid nu eenmaal niet zo snel van diefstal of verduistering. Vaak zien slachtoffers zichzelf ook als schuldige, omdat ze ‘het hebben laten gebeuren’. Ouderen zijn bovendien bang om verder te vereenzamen. Ze zijn afhankelijk van hulp van buitenaf, gehecht aan de wandelingetjes met die lieve neef en willen niemand ‘tot last’ zijn. Soms worden ze zelfs bedreigd: “Als je erover praat, zie je je kleinkinderen nooit meer!”

Topje van de ijsberg

De overheid maakt zich, terecht, zorgen over financieel misbruik van ouderen. Want het aantal bekende gevallen lijkt slechts het topje van de ijsberg. Bovendien zal het probleem in de komende jaren alleen maar groter worden, vanwege de toenemende vergrijzing. Daarom voert het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport sinds enkele jaren campagne om ouderen – maar ook familie, vrienden en hulpverleners – alert te maken op het probleem.

Iemand aanwijzen

Ouderen moeten weerbaarder worden. Het is niet verkeerd om iemand die je vertrouwt te vragen je te helpen bij het regelen van je financiën. Maar het is verstandiger om daar – op het moment dat je er zelf nog toe in staat bent – iemand speciaal voor aan te wijzen en dat vast te leggen in een levenstestament. Het levenstestament is een soort draaiboek met instructies. Wat moet er gebeuren wanneer je zelf niet meer in staat bent om beslissingen te nemen?

Alle wensen op papier

In het levenstestament kunnen allerlei zaken worden opgenomen. Niet alleen financiële zaken, maar ook medische kwesties zoals reanimatie of euthanasie en zelfs de zorg voor de hond. Maar het belangrijkste onderdeel van het levenstestament is het aanwijzen van een vertrouwenspersoon die volledig op de hoogte is van alle wensen. Zet daarom eerst alle wensen op papier en bespreek die met de vertrouwenspersoon, zodat volstrekt duidelijk is wat er van elkaar wordt verwacht. Kies eventueel voor een toezichthouder die regelmatig de handelingen van de vertrouwenspersoon controleert. Deze afspraken kunnen vervolgens worden vastgelegd in het levenstestament.

Notaris

De notaris is de aangewezen persoon om het levenstestament op te stellen, al is dat niet verplicht. De notaris heeft natuurlijk wel heel veel kennis in huis om te adviseren over de inhoud van het levenstestament en volgt een protocol dat misbruik moet voorkomen. Bovendien heeft een notariële akte vaak een sterkere bewijskracht dan een zelf opgesteld document. De notaris bewaart het levenstestament in zijn kluis en de opsteller krijgt een officiële kopie. Het levenstestament kan ook worden geregistreerd in het Centraal Levenstestamentenregister. De kosten voor een levenstestament bedragen tussen 300 en 800 euro, afhankelijk van de omvang.

tekst: Sylvia Emonts

Terug naar overzicht