Bovengronds begraven

5 april 2016

Wie in Zuid-Europa wel eens een begraafplaats bezoekt, wandelt meestal door een ‘dorpje’ van grafhuisjes en wandgraven. In Nederland ligt dat anders. De gebruikelijke manier van begraven is hier nog steeds ín de grond. Wel is bovengronds begraven (ook wel bijzetten) in opkomst, zij het in de marge. De achtergronden en mogelijkheden.

Bij bovengronds begraven wordt een lijkkist of urn in een uitgehouwen muur geplaatst of in een bovengronds gerealiseerde kelder, kapel of grafhuisje. In de regel wordt een afdekplaat/sluitsteen als afdichting gebruikt, met eventueel een inscriptie. De realisatiekosten zijn vaak hoger dan bij ondergrondse graven. Het onderhoud vraagt daarentegen meestal minder tijd en geld. Dit geldt ook voor het ruimen, want er hoeft niet gegraven te worden. Na de minimale (wettelijke) grafrust van tien jaar gelden dezelfde regels als bij ondergronds begraven: de stoffelijke resten komen in een verzamelgraf.

Traditie versus natuur

Begraven in Nederland vond eeuwenlang ín de grond plaats. Bij katholieken in gewijde grond in en rond de kerk. En later – door ruimtegebrek en hygiëneproblemen – buiten de stad. Bovengronds begraven kennen we pas sinds begin negentiende eeuw. In het Limburgse Valkenburg staat voor zover bekend de oudste grafmuur van Nederland. Door de aanwezigheid van mergelstenen hellingen konden hier bovengrondse nissen worden uitgehouwen. Kijkend naar de natuurlijke omstandigheden in de rest van Nederland – vaak drassig met kans op verzakkingen – zou bovengronds begraven veel meer gemeengoed moeten zijn. Maar tradities als ‘worden teruggegeven aan de schoot van de aarde’ wogen lange tijd zwaarder.

Italiaanse gemeenschap

Toch is er een kentering gaande. Zo kent Nederland een grote Italiaanse gemeenschap die van huis uit gewend is bovengronds te begraven. De veelal harde, Italiaanse ondergrond leent zich moeilijk voor ondergronds begraven. En bovendien vinden Italianen bovengronds begraven respectvoller tegenover de overledene, ondergronds begraven is ‘meer iets voor huisdieren’. Mede hierdoor is de vraag naar bovengrondse graven aanzienlijk gestegen.

Voor elk wat wils

Galerijgraven, grafmuren, grafhuisjes, het zijn allemaal vormen van bovengrondse graven. Qua uitstraling, gebruikte materialen en prijzen kunnen deze vormen behoorlijk verschillen.

Tekst: Laura Thuis

Terug naar overzicht